LochemEnergie in het zonnetje tijdens HIER OPGEWEKT

Datum: 
10/05/2022

Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de ruim 6oo energiecoöperaties van HIER opgewekt werd LochemEnergie als een van de oudste energiecoöperaties in het zonnetje gezet.
Lees hier het verslag van Elena Woessink over actuele ontwikkelingen in de energietransitie.

Evenement HIER opgewekt 2022, 30 maart 2022

Ja, we mogen weer gezellig bij elkaar komen om de jubileumeditie van het Evenement HIER opgewekt te vieren! De locatie is theater Het Spant in Bussum. Jaarlijks wordt hier het grootste landelijke evenement over lokale duurzame energie gehouden. Dan komen de energiecoöperaties maar ook bewonersinitiatieven, projectontwikkelaars, netbeheerders en stroomleveranciers bij elkaar om kennis en kunde te delen.
Tijdens het evenement zijn 18 sessies georganiseerd. Thema's zijn de aanpak van energiearmoede, financieren van lokale projecten, oplossingen bij capaciteitsproblemen op het net, kansen bij deelmobiliteit, natuurinclusief ontwikkelen van zonneparken en de warmtetransitie.
Op deze dag werd de Lokale Energie Monitor 2021 van de stichting HIER gepresenteerd, die de jaarlijkse analyse van duurzame lokale ontwikkelingen en de impact van energiecoöperaties weergeeft. Een aantal cijfers: er zijn maar liefst 676 energiecoöperaties met samen bijna 112.000 deelnemers! Driekwart van de energiecoöperaties richt zich op meerdere soorten productie-projecten: met zon, wind en warmte. De overige coöporaties houden zich uitsluitend bezig met één type project, bijvoorbeeld zon op dak. Eenenzeventig procent van alle coöperaties heeft samen een vermogen van 217 MWp zonneproductie. Dat is ongeveer 1-2% van het totale zonvermogen in Nederland. Twaalf procent van de coöperaties werkt aan windprojecten en zort voor 296 MW aan windproductie. Het aandeel collectieve wind is circa 6% van het totale wind-op-land vermogen in Nederland.
 

Energiearmoede

Het thema Energiearmoede moest natuurlijk aan bod komen vanwege de hoge energieprijzen. Tijdens de sessie 'Energiearmoede, de aanpak van onderop' heeft TNO een uitgebreid rapport gepresenteerd over de bottom-up aanpak van energiearmoede. In het rapport is over drie dimensies van energiearmoede gesproken:
  • Betaalbaarheid (laag inkomen en hoge energiekosten)
  • Woningkwaliteit (lage energie kwaliteit in combinatie met een laag inkomen)
  • Mee kunnen doen aan de energie-transitie (geeft weer wanneer een eigenaar of huurder van een huis niet zelf kan verduurzamen)
Deze drie dimensies werden voorzien van feiten over energiearmoede in Nederland op nationaal en lokaal niveau.
 
Onder de categorie energiearm vallen vooral eenpersoonshuishoudens en eenoudergezinnen. Ze geven 13-20% van hun inkomen uit aan energie terwijl alle andere huishoudens gemiddeld 5% van hun inkomen uitgeven. Vijfenzeventig procent van de huishoudens die in energiearmoede leven wonen in een corporatiewoning, 12% huurt particulier en 13% heeft koopwoning. De armoede raakt 40% gepensioneerden en 40% van de mensen in de bijstand en de sociale voorziening.
Het rapport geeft als advies om energiearmoede te bestrijden door te verbinden, versterken en veranderen.
Met verbinden wordt niet alleen de samenwerking tussen de verschillende organisaties/instanties zoals welzijnsorganisaties, woningcorporaties, lokale energiecoöperaties bedoeld, maar ook de gemeentelijke afdelingen Wonen, Armoede, Energie en W&I en de gemeenten onderling.
Door betere kennis van de wijk, kennis en samenwerking met instanties die actief zijn in de wijk en over meer tijd en middelen beschikken, kan de aanpak van energiearmoede worden versterkt.
Het is daarbij ook belangrijk om inzicht te krijgen in alle doelgroepen en te kijken of ze allemaal geholpen worden. De nieuwe samenwerking met organisaties die misschien nog niet op energie inzetten in combinatie met nieuw beleid, kan meer kansen bieden om de armoede tegen te gaan.
Het Rotterdams Milieucentrum heeft toegelicht hoe ze zich al jaren inzetten om energiearmoede te bestrijden. Ze organiseren laagdrempelige activiteiten gericht op wonen en energie. Een goed voorbeeld daarvan is het 'opZuinig'-programma waarbij bewoners worden opgeleid tot milieucoach. Naast de duurzame cursus deelt het milieucentrum ook energieboxen uit, geeft adviezen over besparen en stimuleert duurzaam gedrag van de bewoners van Rotterdam.
 

Netcapaciteit

Het gaat niet meer alleen over de duurzame productie van elektriciteit maar ook over het transport daarvan. Dat er sprake is van tekort aan capaciteit in het net wisten we al een poosje. De vraag is: Hoe los je het op?
Verschillende voorbeelden zijn besproken, waaronder het combineren van teruglevering met grote verbruikers, het plaatsen van kleinere omvormers waardoor niet het hele piekvermogen wordt benut, het plaatsen van panelen in oost-west-opstelling waardoor de opwek beter over de dag gespreid wordt. Floris uit Utrecht vertelde dat, om projecten toch door te kunnen laten gaan, soms een veel kleiner zonnepark werd aangelegd dan men oorspronkelijk van plan was. Het probleem van de netcongestie zal ons nog wel even achtervolgen.
 

Natuurinclusieve zonneparken

Bij het ontwikkelen van een zonnepark is het niet genoeg om alleen te denken aan de maximale opbrengst van energie. Er moet ook worden nagedacht over thema's als biodiversiteit en landschappelijke inpassing.
In de presentatie van natuur- en milieufederaties en Greenchoice werd het accent gelegd op het belang van een gebiedsgerichte, integrale aanpak bij het ontwikkelen van een zonnepark. In de aanpak worden de historische achtergrond van het gebied en de bestaande ecosystemen meegenomen in de ontwerpfase. Uitgangspunt is het creëren van meerwaarde. Het is dus niet genoeg om alleen de basisregels voor de biodiversiteit toe te passen, zoals het plaatsen van insectenhotels en het creëren van een doorgang voor klein wild. Het vooronderzoek naar bestaande soorten dieren, vogels, insecten en planten helpt de nulsituatie van het gebied vast te leggen. De mensen uit de omgeving kunnen helpen om lokale kansen en knelpunten in kaart te brengen.
Bij het kiezen van de locatie ligt de voorkeur bij heidegronden ofwel gronden met een lage natuurwaarde.
Om een natuurinclusief zonnepark in goede staat te houden, is het maken van afspraken over onderhoud en monitoring cruciaal. Zo kan bijvoorbeeld een passend beheerplan voor verschraling van de bodem en het ondersteunen van vegetatieontwikkeling worden opgezet.
 

Tonnie en Erik van LochemEnergie blijven staan

Tijdens het plenaire deel van de dag werden de leden van de energiecoöperaties gevraagd om op te staan als ze langer dan een bepaalde periode actief zijn. Enkele leden van LochemEnergie bleven als een van de weinigen staan toen gevraagd is of ze langer dan 10 jaar actief zijn. Tonnie Tekelenburg en Erik Mol, leden van LochemEnergie, werden vervolgens geïnterviewd.
"Wij zijn opgericht omdat een wethouder met een bedrijf in gesprek was over het bouwen van een zonnepark  voor inwoners. Nou, wij wilden ook aan tafel zitten. Dus hebben we een coöperatie opgericht en hebben nu meer dan 1000 leden. En wie kent LochemEnergie niet van de innovatieve projecten, als koploper op diverse thema's zoals elektrische deelauto's in een plattelandsgemeente?", zei Tonnie met veel enthousiasme.
Uit gesprekken met andere energie-coöperaties komt duidelijk naar voren dat LochemEnergie landelijk bekend staat in de lokale duurzame energiewereld! En dat kan niet anders. Wij zijn immer de coöperatie die:
  • trots is op de duurzame projecten die ze gerealiseerd heeft.
  • helpt om energiekosten te besparen voor bewoners.
  • niet stilstaat maar blijft innoveren
  • van plan is om meer lokale projecten te realiseren die bijdragen aan ons duurzame en robuuste toekomst!
     

Het bezoek van onze Koning

De komst van koning Willem-Alexander is de kers op de taart van dit feest. Op het podium gaf de koning een zwiep aan een windturbine als symbolisch gebaar om de energietransitie door te zetten. Wij, duurzame energiedoorzetters, moeten verder aan de slag! Er kan geen tijd verspild worden, want de klimaatdoelen van 2050 moeten gehaald worden!