CO2-prestatieladder en schaduwboekhouding

Datum: 
20/02/2018

Thijs de La Court, algemeen secretaris van het Gelders Energieakkoord, vertelt over de CO2 prestatieladder en de schaduwboekhouding om inzicht te krijgen in CO2 emissie.

De Gelderse gemeenten nemen in het Gelders Energieakkoord (GEA) het initiatief tot een grootschalige introductie van de CO2-prestatieladder. LochemEnergie en de gemeente Lochem zijn beide partner van het GEA. Tijdens de GEA borgingscommissie van 22 januari presenteerde wethouder Ruwhof de resultaten van Renkum. Renkum is de eerste gemeente die de CO2-prestatieladder, het gecertificeerde reken-instrument dat hard en concreet de directe én indirecte CO2-emissies meet, in gebruik heeft genomen. “We wisten werkelijk niet hoeveel CO2 onze gemeente als organisatie nu werkelijk uitstoot. Hoe kun je dán beloven dat je de emissies naar beneden brengt? We hadden concrete cijfers, concreet beleid nodig. En die kregen we met de CO2-prestatieladder.”


Bekijk onderaan dit artikel het voorlichtingsfilmpje over de CO2-prestatieladder.

Met deze gegevens kunnen partijen ook, op basis van een werkelijke CO2-prijs, een schaduwboekhouding bijhouden. Hoeveel zouden we eigenlijk moeten betalen, als we de kosten van mitigatie (maatregelen om emissies te verminderen) én adaptatie (aanpassing aan klimaatverandering) voor rekening nemen? Want dát is het bedrag dat we doorschuiven naar toekomstige generaties. Goed om te weten. En wát zou er gebeuren met onze kosten/baten-analyses, als we nú die prijs meenemen in onze afwegingen voor investeringen, bijvoorbeeld in de bouw van wegen of aanbesteding van vervoer? 

Het voorstel dat nu vorm krijgt, bestaat uit de vier volgende onderdelen.

De CO2-prestatieladder CO2 prestatieladder

In afstemming met gemeenten, de provincie en waterschappen, kijken we naar de mogelijkheden om in 2018 een gezamenlijke aanbesteding te doen van de CO2-prestatieladder. Dit instrument, gecertificeerd (ook Europees), helpt partijen hun bedrijfsvoering door te rekenen op directe en indirecte CO2-emissies. Het gaat daarbij om eigen bedrijfsvoering, maar kan ook gaan om aanbestede werken. Zo is wegenaanleg en -onderhoud zeer energie-intensief en bepaalt het voor een aantal partijen het grootste deel van de CO2-emissies. De CO2-prestatieladder maakt het mogelijk het aanbestedingsbeleid te verduurzamen, door gecertificeerde partijen voordeel te gunnen. Daarnaast biedt de CO2-prestatieladder instrumenten binnen de organisatie. Er moet een multidisciplinair team opgericht worden om gegevens te verzamelen en beleidsvoorstellen te doen. Resultaten worden publiek gepresenteerd en er is verplicht afstemming/overleg met de bestuurders van de organisatie over resultaten en beleid. De CO2-prestatieladder is op dit moment vooral bij het bedrijfsleven in gebruik. Door de Gelderse inzet komt dáár verandering in. 

De schaduwboekhouding

De échte CO2-prijs onderdeel maken van de werkelijke economie is de heilige graal van partijen die zich zorgen maken over klimaatproblematiek. Dit kán, in de vorm van een CO2-heffing of CO2-belasting. Dat zijn zaken die vooral internationaal geregeld moeten worden. Maar wat nú zeker wél kan, is het bijhouden van een schaduwboekhouding op basis van die werkelijke CO2-prijs. Dan wordt in ieder geval inzichtelijk welke rekening we doorschuiven naar volgende generaties. Wat die werkelijke prijs zou moeten zijn, is uiteraard een kwestie van discussie. Ze dient op basis van gezamenlijk onderzoek vastgesteld te worden. In orde grootte gaat het om een bedrag van rond de 100 euro, dat zowel het voorkomen van CO2-emissies als het financieren van aanpassing aan het veranderende klimaat moet financieren. Om maar een beeld te geven: de meeste huishoudens in Nederland zullen dan tegen de € 3000 /jaar éxtra moeten betalen. Dát is het jaarlijkse bedrag dat per huishouden wordt doorgeschoven als kosten voor volgende generaties. Overigens … kosten met een stevige rente. Want de schade neemt in tijd snel toe.

Beleidsinstrumenten

De meeste organisaties maken rationele besluiten als het om investeringen gaat. Bij het bouwen van een school, gemeentehuis of het aanleggen van een weg of aanbesteden van vervoer, wordt een kosten/baten-analyse gemaakt. Daaruit komen rendementen die deel zijn van de afweging om het werk wél of niet aan een partij te gunnen. En daaruit volgen concrete keuzen voor technieken, isolatiewaarden en materialen. Om die afweging goed te kunnen maken, met perspectief op de toekomst en de enorme impact van klimaatverandering, moet in die besluitvorming de échte CO2-prijs worden gehanteerd. Dat gaat dus verder dan het meewegen van CO2-reducerende inspanningen. Het gaat om een kostenafweging waarbij het niet-meewegen van de échte CO2-prijs als foute berekening wordt geoormerkt. De impact op de beleidsinstrumenten zal worden uitgewerkt. 

Breed aandacht vragen

Ten slotte ligt er de opdracht om de CO2-prestatieladder, schaduwboekhouding en beleidsinstrumenten ook bij GEA-partners, uit profit én non-profit sectoren, onder de aandacht te brengen. Door deze instrumenten breed in uitvoering te brengen kunnen we concreet resultaat bereiken. Gemeenten nemen het voortouw, maar spreken hun partners erop aan.

Voorlichtingsfilmpje over de CO2 prestatieladder